“Meer business, minder waterstress” – Filip Boelaert (De Vlaamse Waterweg nv)

De Vlaamse Waterweg werkte als Innovation Partner al jaren samen met LogiVille, maar werd onlangs Collaboration Partner. Die nieuwe rol sluit aan bij de bredere ambitie van De Vlaamse Waterweg om niet alleen innovatie in de binnenvaart te ondersteunen, maar ook de vestiging en ontwikkeling van bedrijven langs de waterwegen te faciliteren en te stimuleren. Gedelegeerd bestuurder Filip Boelaert vertelt over de nieuwe strategie en over de rol die samenwerking daarin speelt.

De Vlaamse Waterweg nv is een agentschap van de Vlaamse overheid dat de waterwegen in Vlaanderen beheert. Tot haar taken behoren het versterken van de binnenvaart, het faciliteren van economische activiteiten op en langs de waterweg, het waterbeheer en het aantrekkelijker maken van de waterwegen voor transport, logistiek, recreatie, toerisme en natuurbeleving. De maatschappelijke zetel is in Hasselt en er zijn afdelingen in Willebroek, Brussel, Antwerpen, Merelbeke en Mol. Ze telt zo’n 1.250 personeelsleden.

Één van jullie taken is het versterken van de binnenvaart. Hoe gaat dat in zijn werk?

In juli heeft de raad van bestuur een nieuwe strategie een eerste keer goedgekeurd onder het motto ‘Meer business, minder waterstress’. Wij willen het ondernemen langs de waterwegen nog meer faciliteren, stimuleren en mogelijk maken. Dat doen we samen met de binnenvaartoperatoren, bedrijven en natuurlijk partners zoals VIL.

Deze strategie steunt op de vaststelling dat een modal shift geen doel op zich is, maar dat hij in functie staat van een bepaalde doelstelling, met name het mogelijk maken voor de bedrijven om langs het water te ondernemen.

‘Minder waterstress’ in de titel van het plan verwijst dan weer naar de gevolgen van de klimaatverandering. Daardoor zullen wij steeds vaker te maken hebben met langere periodes van droogte en hevige regenval. We moeten erop voorbereid zijn om het varen te allen tijde mogelijk te maken. Dat doen we trouwens nu al goed: deze zomer kregen we zelfs complimenten vanuit Nederland voor onze aanpak in Vlaanderen. De schepen konden ondanks de droogte blijven varen, zij het met bepaalde restricties.

Wat doet De Vlaamse Waterweg om meer ‘business’ langs de waterwegen aan te trekken?

We hebben langs de waterwegen gronden in bezit en geven die in concessie aan logistieke en industriële ondernemingen. We maken het voor die bedrijven mogelijk om van die gronden gebruik te maken. Daarnaast willen we inzetten op de ontwikkeling van nieuwe terreinen, wat in het Vlaanderen van vandaag geen gemakkelijke opdracht is. Dergelijke terreinen zijn moeilijk te vinden en je moet ze ook klaarmaken voor economische activiteiten langs het water. Met De Vlaamse Waterweg willen we daarin de verbindende schakel zijn.

Binnen de logistiek merken we dat wij gekend zijn, maar binnen het bredere ondernemingsveld zien we dat veel bedrijven – en zelfs de maatschappij in het algemeen – niet weten wat wij allemaal doen. Onze logistieke functie is nog te weinig zichtbaar voor het grote publiek.

Zijn er vandaag nog gronden beschikbaar voor bedrijven die zich langs een waterweg willen vestigen of uitbreiden?

Zeer beperkt. We hebben nog een aantal concessies in de aanbieding, maar het zijn er niet veel. De beschikbare ruimte om te ondernemen in Vlaanderen is trouwens in het algemeen erg schaars. Één van onze opdrachten is het zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Daarbij trekken we ook naar steden en gemeenten om hen te wijzen op het potentieel van de binnenvaart bij de uitwerking van hun plannen voor ruimtelijke ontwikkeling.

Innovatie is in LogiVille een centraal thema. De binnenvaart heeft wel een vrij conservatief imago. Hoe kan De Vlaamse Waterweg innovatie mee ondersteunen?

Om te beginnen zou ik niet zeggen dat de binnenvaart conservatief is. Vlaanderen is op veel vlakken koploper inzake innovatie, zoals de autonome en semiautonome vaart, het vanop afstand besturen van schepen, het bedienen van sluizen vanop afstand, en zo meer. Er zijn weliswaar veel binnenschippers die – vaak familiale – tradities in ere houden, maar dat betekent niet dat zij huiverig hoeven te staan tegenover innovatie. Ze vragen wel: “Doe het op maat van onze bedrijven zodat we meekunnen.” Ze kijken met enige argwaan naar semiautonome vaartuigen en het is dus aan ons om ze mee te krijgen in het verhaal en innovatie te stimuleren.

Er is voor mij geen tegenstelling tussen de traditionele binnenvaart en de meer innovatieve binnenvaart. Als we in de toekomst genoeg schepen willen hebben, dan is het nodig om in te zetten op beide. Een ‘én/én’-verhaal, dus. Daarom hebben we in Vlaanderen als eerste in Europa een kader gecreëerd voor innovatief varen, zodat ondernemers over voldoende zekerheid beschikken om daarin te investeren.

Het initiatief voor die investeringen moet niet van de overheid komen, maar van de privébedrijven. In Vlaanderen kunnen we trots zijn op verwezenlijkingen op het gebied van autonoom varende barges, zoals de Zulu 4, of vanop afstand bestuurde schepen, met onder meer Seafar. 

De Vlaamse Waterweg stimuleert ook het vergroenen van de motoren. Op dat vlak zijn er nog veel uitdagingen en wij willen de nodige stimulansen geven. Als overheid kunnen we bedrijven in de aanvangsfase helpen om de kloof te overbruggen – innovatie kost tijd en geld – maar op een zeker moment moet de private sector overnemen. Want anders is het een innovatie die niet werkt.

Ik verwijs ook graag naar de Green Deal Binnenvaart, die beoogt om de schepen tegen 2050 emissieloos te laten varen.

De Vlaamse Waterweg was lang Innovation Partner van LogiVille. Nu zijn jullie Collaboration Partner. Wat houdt die samenwerking in?

Als Innovation Partner hadden we inderdaad een ‘booth’ in LogiVille waar we interactief de mogelijkheden van de binnenvaart en van ‘smart shipping’ toelichtten. Maar op een bepaald moment bots je op een limiet: het is moeilijk om zelf innovaties voor te stellen, omdat de kennis en ontwikkeling bij de bedrijven liggen. Zoals gezegd zijn wij niet zelf de innovators, maar stimuleren we innovatie.

Daarom willen we vandaag als Collaboration Partner meer de nadruk leggen op de samenwerkingsmogelijkheden – ook samen met VIL, bijvoorbeeld via Baanbrekers – en op inhoudelijke input. Er staan verschillende initiatieven in samenwerking met LogiVille in de steigers, zoals een podcast… maar die werken we momenteel nog verder uit.